Achter het masker schuilt solidariteit

Dit artikel verscheen eerder in De Riepe van februari 2026.

Ten tijde van dit schrijven heeft het demissionair kabinet een wetsvoorstel aangenomen dat gezichtsbedekking bij demonstraties wil verbieden. Het vooruitzicht alleen al heeft ervoor gezorgd dat een eerdere geïnterviewde zich heeft teruggetrokken. In hun plaats vertelt activist Stevie waarom anoniem kunnen demonstreren van essentiëel belang is voor ons demonstratierecht.

Op verzoek van Stevie gebruikt het artikel de voornaamwoorden die/diens.

“Ik ben het er niet mee eens,” zegt Stevie over het voornemen. “Dit is een slechte, autoritaire ontwikkeling.” Die vindt het een teken dat we ons moeten voorbereiden op een minder vrije toekomst. Politici doen alsof ze hiermee criminaliteit bestrijden. “Ik weet niet of mensen beseffen dat het meer macht geeft aan de staat,” zegt Stevie. Het zou in eerste instantie vooral moslimas en immigranten treffen. “Tegen de tijd dat iedereen de gevolgen daarvan ondervindt is het al te laat,” waarschuwd die.

Immigrant
Stevie komt van buiten Europa. Zonder verblijfsvergunning kan die niet in Nederland blijven. Stevie is actief in verschillende bewegingen. Bij 80% van demonstraties draagt die gezichtsbedekking.
Bij pro-Palestinademonstraties waren voor het eerst veel gemaskerde demonstranten te zien in Nederland. Dit leidde tot vijandigheid. Stevie herinnert zich één man die heel erg boos werd. “Hij zei: Ik ga hier niet bij staan. Jullie zien er uit als terroristen!, ” vertelt die.

Kwetsbaar
Stevie snapt dat mensen raar opkijken van gemaskerde demonstranten. “Je wil er met trots kunnen staan en zeggen: ik ben feminist, antifa, pro-Palestina,” zegt die. Maar dat is niet voor iedereen mogelijk. “Ik begrijp dat je voorzichtig moet zijn,” zegt Stevie. Die heeft zelf gezien dat demonstreren voor sommige mensen risicovol is. “Niet-witte mensen zijn het meest kwetsbaar,” weet Stevie. Daarnaast worden trans en queer mensen, niet-EU immigranten en mensen zonder papieren vaak een doelwit bij demonstraties.

Risicos
Voorbijgangers die ruzie zoeken vormen een relatief klein risico. “Ze reageren impulsief en zijn niet georganiseerd,” stelt Stevie.
Een grotere bedreiging vormen burgers die, vanuit een bepaalde overtuiging, georganiseerd te werk gaan. “Door bijvoorbeeld te filmen om mensen te identificeren die een belangrijke rol spelen binnen een beweging,” vertelt die. Vervolgens kunnen ze contact opnemen met een baas of rector met als doel ontslag of schorsing. Pro-Palestinademonstranten hebben in de media (rtl.nl, 2024) aangegeven dat ze om deze reden hun gezicht bedekken. Immigranten lopen daarnaast kans gedeporteerd te worden als ze geen baan hebben.
Stevie weet niet of dit ook gebeurd is bij demonstraties waarbij die aanwezig was.

Ik ga hier niet bij staan. Jullie zien er uit als terroristen!

Profileren
Het grootste gevaar lopen demonstranten als ze doelwit worden van een organisatie die beschikt over verstrekkende middelen, bijvoorbeeld een overheidsinstantie.
“Het is hier niet zo erg als in de VS,” beaamt Stevie. Maar ook de Nederlandse politie profileert etnisch, zo bleek uit een rapport van Amnesty International. Met dodelijke gevolgen voor Sammy Baker en Jerryson. “Veel mensen zeggen het eens te zijn met het besluit om op Jerryson te schieten,” verzucht Stevie. “Als je niet veel met politie omgaat heb je misschien het idee dat ze zorgen voor veiligheid.”

Intimidatie
Demonstranten ondervinden dat vaak anders. “Het is niet fijn als de politie weet wie je bent,” bevestigd Stevie. Volgens berichten in de media (oneworld.nl, 2025) stond de politie bij onder andere XR-demonstranten op de stoep, terwijl die nergens van verdacht werden. Het werkt intimiderend en kan mensen afschrikken van het gebruik van hun demonstratierecht. “Ik wil niet dat de buurman vraagt: Waarom was de politie bij je?,” zegt ook Stevie.

Twee maten
Politieagenten zelf geven aan zich ook zorgen te maken om intimidatie (rtl.nl, 2021). Zij mogen hun gezicht wel bedekken. “Ik zou het fijner vinden als ze dat niet mogen,” zegt Stevie. Die benadrukt dat het niet gaat om het bestraffen van individuele agenten, maar om het rechtzetten van de scheve machtsverhouding. “Ik vindt het erg dat je anoniem staatsgeweld kunt plegen,” aldus Stevie.

Naïef
Volgens Stevie hebben Nederlanders een te positief beeld van hun regering. “Ik verbaasde me erg over hun vertrouwen in de overheid,” vertelt die. “Ik kom zelf uit een land waar dat niet zo is.”
Nu de verzorginsstaat afgebrokkelt en zich steeds meer overgeeft aan het kapitalisme, worden mensen misschien kritischer. Bijvoorbeeld over de woningnood. “Misschien dat ze nu gaan denken: Niet te geloven dat de regering dat niet oplost,” hoopt Stevie.

Solidariteit
Misschien wel de belangrijkste reden om gemaskerd te demonstreren is dat het andere mensen beschermd. “Ik doe het ook uit solidariteit,” legt Stevie uit. Een grote groep gemaskerde demonstranten zorgt ervoor dat kwetsbare mensen veilig gebruik kunnen maken van hun demonstratierecht.

Youtube
Die solidariteit houdt niet op na de demonstratie. “Sociale media is ook onderdeel van veiligheid,” stelt Stevie. Heel veel demonstraties worden gefilmd en op Youtube gezet. Hierdoor kunnen demonstranten ook na een demonstratie nog doelwit worden. “Om je mededemonstranten te beschermen is het beter om geen fotos of filmpjes te maken,” adviseert die.

Stoppen
Als het wetsvoorstel daadwerkelijk wet wordt, zal Stevie waarschijnlijk stoppen met demonstreren. “Omdat ik niet het risico wil lopen een strafblad te krijgen tijdens mijn inburgering,” licht die toe. “Ik zou overwegen om nog steeds naar grote demonstraties te gaan, maar ik weet het niet zeker.” Waar mogelijk zou Stevie nog wel achter de schermen actief blijven.

Normaliseren
Stevie hoopt dat het dragen van gezichtsbedekking bij demonstrties wordt genormaliseerd. Die wil het stigma wegnemen. Stevie vraagt mensen niet meteen te oordelen. “Vraag je af waarom mensen dat doen,” pleit die. “Denk niet meteen: demonstranten zijn het probleem.”